YAPI MALZEMELERNN AVRUPA YANGINA TEPKSINIFLARI, KONUNUN TRKYE - AVRUPA GENELNDE RDELENMES VE ULUSAL SINIFLARIN YEN AVRUPA SINIFLARINA UYARLANMASI 

ZET 
Avrupa Birlii teknik mevzuatnda yap malzemeleri konusunda var olan gelimeler ve bu gelimelerin mimarlk disiplinine olan yansmalar, Avrupa Birliine ye tm lkelerde olduu gibi, bu sreci ok yakndan takip eden lkemizde de geni yanklar uyandrmaktadr. Konunun gncellii ve Avrupa Birliine uyum sreci, lkemizde yangn mevzuatnn yeniden yaplandrlmasn zorunlu klmaktadr. Bu makalede; Avrupa Birliinin, ye lkeler arasndaki farkl yaklamlar ortadan kaldrmak amacyla yaymlad ve yap malzemelerine genel bir yaklam getiren Yap Malzemeleri Direktifi (89/106/EEC), yangndan korunum erevesinde incelenmitir. Sz edilen direktif balamnda, yap malzemelerinin Avrupa yangna tepki snflar (Euroclasses) ve snflandrmaya temel olan test standartlar ile snflandrma kriterlerinin analizi yaplmtr. Ayrca makalede, Avrupa Birliine ye 26 lke ve Avrupa Serbest Ticaret Birliine (EFTA) ye 4 lke aratrlarak, bu lkelerin ulusal yangna tepki snflarnn, yeni Avrupa snflarna gre dzenlemelerine yer verilmitir. Yaplan bu aratrma sonunda, lkemiz yangn mevzuatnda yer alan ulusal yangna tepki snflarnn, yeni Avrupa snflarna (Euroclasses) gre uyarlamas yaplmtr. 

F. Demirel ve S. Altnda Yap Malzemelerinin Avrupa Yangna Tepki Snflar, Konunun Trkiye - Avrupa Genelinde rdelenmesi ve... 

1.GR
Bir ok lke, yangndan korunma amacyla kabul edilebilir minimum seviyeyi oluturmak iin hkme dayal zorunluluklar getirmitir. Bu zorunluluklar, binalarn tasarmnda mimar ve mhendisler iin rehber grevini stlenmektedir. Ancak, tamamen hkme dayal tasarmlar, her zaman ihtiya duyulan esneklii salamad gibi belirlenmi fonksiyonel ihtiyalarn karlanamad durumlar da dourmaktadr. Performansa dayal dzenlemelerde ise, kabul edilebilir ktlar ve kstl olmayan sayda zmler zerine odaklanma sz konusudur. Gnmzde, dnya apnda fonksiyona ve performansa dayal dzenlemelerin, ynetmeliklerin oluturulmas ynnde bir eilim olumutur [1]. Bazlkeler bu yaklam yllar nce kabul etmi olup, bazlkelerde ise yeni oluum aamasndadr. ye lkeler arasndaki bu farkl yaklamlar ortadan kaldrmak amacyla Avrupa Birlii, Yap Malzemeleri Direktifini (Construction Product Directive-CPD) yaymlamtr [2]. 
Bu direktif lkemizde de Gmrk Birlii Antlamaserevesinde, adapte edilmesi gereken Avrupa Birlii Teknik Mevzuatnn, 4703 sayl, rnlere likin Teknik Mevzuatn Hazrlanmas ve Uygulanmasna Dair Kanun kapsamnda Bayndrlk ve skan Bakanlnca uyumlatrlarak, 8 Eyll 2002 ylnda Yap Malzemeleri Ynetmelii (89/106/EEC) adaltnda yaymlanmtr [3]. 
Yap Malzemeleri Direktifi (89/106/EEC)ne gre, yaplarn karlamalar gereken temel gerekler mevcut olup, bunlar yap malzemelerinin teknik zelliklerini etkilemektedir. Bu temel gereklerin en nemlilerinden biri de yangn durumunda emniyettir. ye lkelerin ulusal yangn mevzuatlarna bakldnda, corafi, iklimsel ve/veya yaam koullarndaki farkllklar nedeniyle, yap malzemelerinin karlamas gereken zelliklerinin de farkllat grlmtr. Avrupa Birliince, bu farkllklarn yap malzemelerinin serbest dolam ve kullanmn engellememesi iin yangn durumunda emniyet temel gerei dorultusunda, malzeme performans snflaroluturulmutur. Bu almada; yangndan korunum balamnda, Yap Malzemeleri Direktifi(89/106/EEC) ile yangnla ilgili temel gerek dorultusunda oluturulmumalzeme performans snflarndan biri olan Avrupa yangna tepki/reaksiyon snflarincelenerek, konu ile ilgili olarak lkemizde ve Avrupadaki durumun ortaya konulmasamalanmtr. 
2. YANGINDAN KORUNUM VE YAPI MALZEMELER DREKTF (CPD89/106/EEC) 
Yap Malzemeleri Direktifi, Avrupa Birliinin yirminin zerinde rn grubu iin gelitirdii yeni yaklam direktifleri kapsamndadr [4]. Bu direktifin iki temel amac bulunmaktadr; 
 
Gvenlik ve kamu yarar iin her lkenin kendi asndan ortaya koyduu temel gereklerin ortak noktasnn saptanmas, 

 
retimin ortak yntemi belirlenerek, standartlarn ortak hale getirilmesi ve bylece AB lkeleri arasndaki ticarette teknik engellerin ortadan kaldrlarak, yap malzemelerinin serbest dolamnn salanmasdr. 


Yap malzemeleri direktifinin alt temel gerei bulunmaktadr [2]. Bunlar; 
1) Mekanik dayanm ve kararllk (stabilite), 2) Yangn durumunda emniyet,3) Hijyen, salk ve evre,4) Kullanm emniyeti, 5) Grltye kar korunma, 6) Enerjiden tasarruf ve s korunumudur. 
Yukardaki temel gereklerden grld gibi, bugne dek Trkiyede zerinde fazlaca durulmayan yangn mevzuat, Avrupa Birlii tarafndan olduka nemsenmekte olup, ikinci temel gerei oluturmaktadr. kinci temel gerein alt temel gerekleri ise aada verilen ekilde oluturulmutur [2]. 
a) na edilen yapnn yk tama kapasitesi belli bir sre azalmamaldr [Yangna DayanmYD (Fire Resistance)]. 
b) Yap iinde yangn kmas, yangnn ve dumann yaylmas snrl olmaldr [Yangna Tepki-YT (Reaction to Fire)]. 
c) Yangnn evredeki yaplara yaylmas snrlolmaldr [YD, YT, Aktif Gvenlik Sistemleri-AGS (Active Security Systems)] 
d) Yap sakinleri binay terk edebilmeli veya baka yollarla kurtarabilmelidir [YD, YT, AGS, Alglama Sistemleri-AS (Signalling Systems)] 
e) Kurtarma ekiplerinin emniyeti gz nne alnmaldr (YD, YT, AGS, AS). 
Yukarda belirtilen temel alt gerekler iinde, zellikle mimarlk disiplini iine giren ve pasif yangn gvenlik nlemlerinden birini oluturan yap malzemelerinin yanclk zellikleri (reaction to fire) ile ilgili ortak Avrupa Snflar (Euroclasses), 2000/147/EC sayl [5] komisyon karar ile ortaya konulmutur. Konu ile ilgili AB komisyon kararlarna ilikin bilgiler Tablo 1de verilmitir. 
Bir dier alt temel gerek olan yap elemanlarnn yangna dayanm performanslar (Fire Resistance) ile ilgili ortak Avrupa snflandrmas ise, 2000/367/EC sayl [6] komisyon kararnda belirtilerek Avrupa Birlii Resmi Gazetesinde yaymlanmtr. 

KOMSYON KARARLARI  ADI  AMACI  KAPSAMI  
2000/147/EC [5]  Yap Malzemelerinin Yangna Tepki Snflar kapsamnda Yap Malzemeleri Direktifini (89/106/EEC) uygulayan Komisyon Karar 89/106/EEC kapsamnda, YapMalzemelerinin Yangna Tepki Performans Snflarn ortaya koymak.  Demeler ve demeler dndaki yap malzemeleri iin yangna tepki performans snflarn ortaya koyan tablolar verilmektedir.  
96/603/EC [7]  89/106/EEC direktifi kapsamnda yangna katk salamayan A snfna ait listeyi ortaya koyan AB Komisyonu Karar 89/106/EEC direktifi kapsamnda, test edilmeye gerek kalmadan yangna katk salamayan rnleri ortaya koymak.  Yangna katk salamayan A1 snfmalzemeler verilmektedir.  
2000/553/EC [8]  at kaplamalarnn d yangn performans kapsamnda Yap Malzemeleri Direktifini (89/106/EEC) uygulayan Komisyon Karar 89/106/EEC direktifi kapsamnda, test edilmeye gerek kalmadan dyangn performans gereksinimlerini salayan at kaplama rnlerini ortaya koymak.  D Yangn Performans karakteristik zellikleri bakmndan teste gerek kalmadan tm gereksinimleri karlayan atkaplama malzemelerine ait liste verilmektedir.  
2000/605/EC [9]  89/106/EEC direktifi kapsamnda yangna katk salamayan A snfmalzemelere ait listeyi ortaya koyan 96/603/EC Komisyonu Kararnn dzeltilmesi  89/106/EEC direktifi kapsamnda, test edilmeye gerek kalmadan yangna katk salamayan rnleri ortaya koymak.  Yangna katk salamayan A1 ve AFL snf malzemeler verilmektedir.  
2001/671/EC [10]  atmalzemeleri ve at kaplamalarnn d yangn performansnn snflandrlmas kapsamnda YapMalzemeleri Direktifini (89/106/EEC) uygulayan Komisyon Karar Yap Malzemeleri Direktifi (89/106/EEC) kapsamnda atmalzemeleri ve at kaplamalarnn d yangn performans snflarn ortaya koymak.  atmalzemeleri ve at kaplamalarnn d yangn performanslarna gre snflandrlmas verilmektedir.  
2003/43/EC [11]  Baz yap malzemelerinin yangna tepki snflarn ortaya koyan Komisyon Karar Teste gerek kalmadan yangna tepki performans gereksinimlerinin tmn karlayan yapmalzemelerini otaya koymak.  Teste gerek kalmadan, ahap bazlpanel levhalarnn yangna tepki performans snflar ortaya konulmaktadr.  
2003/424/EC [12]  89/106/EEC direktifi kapsamnda yangna katk salamayan A snfna ait listeyi ortaya koyan 96/603/EC Komisyonu Kararnn dzeltilmesi  89/106/EEC direktifi kapsamnda, test edilmeye gerek kalmadan yangna katk salamayan rnleri ortaya koymak.  Yangna katk salamayan A1 ve AFL snf malzemelere ait listede bazmaddelerin dzeltilmesi verilmektedir.  
2003/593/EC [13]  Baz yap malzemelerinin yangna tepki snflarn ortaya koyan 2003/43/EC Komisyon Kararnn dzeltilmesi  Teste gerek kalmadan yangna tepki performans gereksinimlerinin tmn karlayan yapmalzemelerini ortaya koymak.  Teste gerek kalmadan, al panel levhalarn, yksek basnl dekoratif laminat panel levha ve strktrel ahap levhalarn yangna tepki performans snflar ortaya konulmaktadr.  
2003/632/EC [14]  Yap Malzemelerinin Yangna Tepki Snflar kapsamnda Yap Malzemeleri Direktifi (89/106/EEC)ni uygulayan 2000/147/EC Komisyon Kararnn dzeltilmesi  89/106/EEC kapsamnda, yapmalzemelerinin yangna tepki performans snflarn ortaya koymak  Lineer borularda kullanlan syaltm malzemeleri iin yangna tepki performans snflarn ortaya koyan tablolar verilmektedir.  

Yap Malzemeleri Direktifinde gzlenen balca deiiklik alanlar olan yap malzemelerinin yangna kar tepkisi EN 13501-1[15,16]da, yapelemanlarnn yangna dayanm performanslar EN 13501-2, prEN 13501-3,4 [17-20]de ve atlarda harici yangn yaylm (external fire spread-roofs) ise prEN 13501-5 [21]de ele alnmtr. 
Yap Malzemeleri Direktifi (CPD) kapsamnda her temel gerei amak zere bir Aklayc Dokman yaymlanmtr. Aklayc Dokmanlar bilgilendirme amacn tamakta olup, temel gerekler, ayrntl bir biimde bu dokmanlarda aklanmaktadr. Yangnla ilgili temel gerek, Interpretative Document Number 
2: Safety in Case of Fire ad altnda Avrupa Birlii Resmi Gazetesinde yaymlanmtr [22]. Benzer ekilde lkemizde de, Yap Malzemeleri Ynetmelii kapsamnda Aklayc Dokmanlar 29 Kasm 2004de Resmi Gazetede yaymlanmtr [23]. 
Yap Malzemeleri Direktifi balamnda, 12 adet Klavuz Belge (Guidance Paper A,B,C,D,E,F,G,H,I,J,K,L) yaymlanmtr [24-35] Bunlardan Klavuz Belge G 
[30] de; Yap malzemelerinin yangna tepkisi ile ilgili Avrupa snflandrma sisteminin ileyiine dair konular ele alnm olup Klavuz Belge J [33]de ise, mevcut ulusal sistemlerden yeni Avrupa sistemlerine geie dair dzenlemelere yer verilmitir. 
Klavuz Belge J [33]ye gre; yap malzemeleri ilgili bir teknik mevzuat ortaya ktktan sonra, teknik mevzuat ile elien ulusal sistemlerin srdrlmesinin AB kanunlarna uymad, dolaysyla, ulusal yangn snflandrma sistemlerinin uygun bir zaman ierisinde yrrlkten kaldrlmasnn gerekecei bildirilmektedir. Ayrca ulusal yangn sistemlerinin yrrlkten kaldrlmasnn, Avrupa rn artnamelerinin nemli bir blm ortaya ktktan ve bunlarn e-varlk (Ulusal standartlar ile AB standartlarnn birlikte yrrlkte olmas) dnemi sona erdikten sonra gereklemesi gerei ortaya konmaktadr. ki paralel sistemin yrtlmesi ile ilgili olabilecek problemleri gidermek iin de, Avrupa snflandrma sistemlerinin tek ulusal sistem olarak 

F. Demirel ve S. Altnda Yap Malzemelerinin Avrupa Yangna Tepki Snflar, Konunun Trkiye - Avrupa Genelinde rdelenmesi ve... 
erken tarihlerde aynen benimsenmesinin, ye lkelerin karlar ynnde olduu da bu belgede vurgulanmaktadr. Avrupa standartlaryla elien ulusal yangn standartlarnn yrrlkten kaldrlma tarihi, Avrupa Standardizasyon Komitesi (CEN-European Committee for Standardization) kurallarnca belirlenmekte olup, izin verilen minimum sre, Avrupa standartlarnn datmndan sonra 6 ay, maksimum sre ise 3 yldr [33]. 
3. YAPI MALZEMELER DREKTF(89/106/EEC) BALAMINDA YAPI MALZEMELERNN YANGINA TEPKSNE GRE SINIFLANDIRILMALARI (EUROCLASSES) 
Belirli artlar altnda bir yap malzemesi yangna maruz kald zaman, paralanmas suretiyle yangna katkda bulunarak gsterdii davran, o yapmalzemesinin yangna kar tepkisini ortaya koymaktadr [15,16]. 
Yap malzemelerinin yanclk zellikleri ile ilgili ortak Avrupa Snflar (Euroclasses); 8 ubat 2000 tarihinde 2000/147/EC sayl [5] komisyon karar ile ortaya konulmutur. Bu snflandrma; 2002 ylnda Avrupa Standardizasyon Komitesi (CEN) tarafndan da kabul edilerek EN 13501-1 standard [15], Avrupa Birlii Resmi Gazetesinde yaymlanmtr. Buna ilave olarak CENe bal 8. alma Grubu, bu konu zerinde almalarn srdrmek zere yaplanmtr [36]. 
Gmrk Birlii Antlamas ile, adapte edilmesi gereken Avrupa Birlii Teknik Mevzuatnn uyumlatrlmas aamalarndan biri olarak, yapmalzemelerinin yanclk zellikleri iin ortak Avrupa Snflar, Aralk 2003 tarihinde TSE tarafndan TS EN 13501-1 [16] standard ile htiyari olarak, 29 Temmuz 2004 tarihinde ise Bayndrlk ve skan Bakanl Teblii [37] ile, Uyumlatrlmstandartlara tabi yapmalzemeleri iin olmak zere lkemize girmi bulunmaktadr. 
Yap malzemelerinin yangna tepki snflar Tablo 2de, sz konusu snflarn belirlenebilmesi iin kullanlan standartlar Tablo 3de ve snflandrma kriterleri ise Tablo 4, 5, 6 ve 7de verilmitir. 
Tablo 2den de grlecei gibi, yap malzemelerinin yangna tepki snflarbelirlenirken malzemelerin son kullanm koullar dikkate alnarak demeler, deme dndaki yapmalzemeleri, lineer borularda kullanlan s yaltm malzemeleri, atlarda kullanlan malzemeler gibi gruplara ayrlmtr. Bu gruplandrma almas yukardaki tabloda yer alan kablo malzemelerinden de anlalaca gibi halen devam etmektedir.  
TS EN 13501-1de demeler ve demeler dndaki yap malzemelerinin yangna tepki snflarverilmektedir. Sz konusu standartta, dier malzeme gruplar hakkndaki incelemelerin devam etmekte olduu ve gerektiinde bu konularn standarda eklenecei bildirilmektedir [15,16]. at ve atkaplama malzemelerinin d yangn performanslarna gre snflandrlmas, 2001/671/EC sayl [10] komisyon kararnn yan sra, henz hazrlk aamasnda olan prEN 13501-5 [21]de yer almaktadr. 
Malzemelerin son kulanm koullarna gre gruplandrlmas, yangna tepki snflarn belirlemek iin uygulanacak olan test metotlarn da etkilemektedir. rnein, yangnn gelime evresinde malzemenin yangna katksn deerlendirmek iin deme malzemelerinde EN 9239-1 [47,48] deney metodu, deme harici yap malzemelerinde ise EN 13823 [43,44] deney metodu kullanlmaktadr (Tablo 3). at ve at kaplama malzemeleri ise dier malzemelerin aksine bir d yangn koullar altnda tamamen farkl test metotlarna maruz kalmakta ve snflandrma bu veriler yardmyla yaplmaktadr (Tablo 7). 
Tablo 8, 9, 10 ve 11de demeler, demeler dndaki yap malzemeleri, lineer borular, atlar ve at kaplamalarnda kullanlan yap malzemelerinin yangna tepki snflarnn belirlenebilmesi iin zet tablolar verilmitir. 

Tablo 2. AB komisyon kararlarna gre, yap malzemelerinin yangna tepki snflar (Euroclasses) 
Demeler Dndaki Yap Malzemeleri iin  Demeler iin  Lineer Borularda Kullanlan Is Yaltm Malzemeleri  atlarda kullanlan yap malzemeleri  Kablolar  
2000/147/EC [5]  2000/147/EC [5]  2003/632/EC [14]  2001/671/EC [14]  FWG 04/062 (Taslak) [38]  
A1  A1FL  A1L  - Aca 
A2  A2 FL  A2L  
B  B FL  BL  Broof  B1ca  
B2ca  
C  C FL  CL  Croof  Cca  
D  D FL  DL  Droof  Dca  
E  E FL  EL  Eca  
F  F FL  FL  Froof  Fca  

TEST STANDARTLARI  AVRUPA SINIFLARI (EUROCLASSES)  TEST METOTLARI  AIKLAMALAR  
EN 13501-1 [15] TS EN 13501-1 [16]  Yap Mamulleri ve Yap Elemanlar  Yangn Snflandrmas- Blm 1: Yangn Karsndaki Davran Deneylerinden Elde Edilen Veriler Kullanlarak Snflandrma  TSE tarafndan aynen tercme edilerek Aralk 2003 ylnda yaymlanmtr.  
EN ISO 1182 [39]  A1, A2, A1FL, A2FL  Yanmazlk Testi (Non-combustibility test) (ekil 1)]  Bu test, bir mamuln son kullanm dikkate alnmakszn bir yangna katksnn nemli derecede olup olmayacann belirlenmesi amacyla uygulanr.  TS 1912 YapMalzemeleri iin yanmazlk deney metodu standard ile benzerlikler tamakta olup, gelitirilmihalidir. TS 1912, ISO 1182 (1983)den tercme edilerek sz konusu standardn ulusal karlolmutur [40].  
EN ISO 1716 [41]  A1, A2, A1FL, A2FL  Kalorofik Potansiyel Testi [(Calorific potential test - PCS and PCL) (ekil 2)]  Bu test, bir mamuln son kullanm dikkate alnmakszn, tamamen yandnda aa kan toplam en yksek enerji deerinin tayini iin uygulanr. Bu deneyle hem toplam kalorifik potansiyel (TKP, PCS), hem de net kalorifik potansiyel (NKP; PCI) tayin edilir.  TS 1913:1975 YapMalzemeleri Is Deer Tayini standard ile benzerlikler tamakta olup, gelitirilmi halidir. TS 1913, ISO 1716(1973)den tercme edilerek sz konusu standardn ulusal karl olmutur [42].  
EN 13823 [43] - TS EN 13823 [44]  A1(*), A2, B, C ve D  Tek Alev Balyla Test [(Single burning item test - SBI) (ekil 3)]  Bu test, bir odann kesinde tek alev balyla yangn benzeimi artlar altnda yangnn gelimesinde mamuln katksnn deerlendirilmesi amacyla uygulanr.  Yer demeleri hari yapmalzemelerinde; B,C,D snf rnler 30 sn. sre ile kk bir aleve tabi tutulurlar. Bu testi geen rnlere (SBI) testi uygulanr. E snf rnlere ise 15 saniye sre ile kk alev testi uygulanr. Yer demelerinde ise; EFL snfna uygunluk iin malzemelere 15 saniye sre ile kk alev testi uygulanr. BFL, CFL, DFL snfmalzemelerde ise 15 saniye sre ile kk alev testi yannda TS EN 9239-1 testi de uygulanr.  
EN 11925-2 [45]  TS EN 11925-2 [46]  B, C, D, E, BFL, CFL, DFL, EFL  Tutuabilirlik (Kk alev) Testi [(Ignitabilitysmall scale test)(ekil 4)]  Bu test, bir mamuln kk bir aleve maruz kalma artlarnda yanabilirliinin deerlendirilmesi amacyla uygulanr.  
EN 9239-1 [47] TS EN 9239-1[48]  BFL, CFL, DFL, EFL  Yer Demelerinin Bir Radyant Is Kaynayla Yanma Davranlarnn Tayini [(Radiant pannel) (ekil 5)]  Bu test, yatay bir yzeyde alevin daha fazla yaylmadartlardaki kritik radyant aknn deerlendirilmesi amacyla uygulanr.  
ISO 9705 [49] - TS ISO 9705 [50]  Yangn Deneyleri- Yzey Kaplamalarin Tam Boyutlu Oda Deneyi (Fire tests-Full scale room tests for surface products) (ekil 6)]  Bu test, ok iyi havalandrlmartlarda bir kaps ak kk bir odann kesinde balayan yangnsimule etmek amacyla uygulanr.  Kk alev test sonularnda pheye dld hallerde rnler, byk lekli teste (ISO 9705) tabi tutulabilir ve rn performans bu deneye ilikin ilevsel kriterlere gre deerlendirilebilir. Byle bir durumda, kk lekli deneyin sonularile ilikilendirilerek rapor edilir [30].  
(*) Homojen olmayan mamullerde, TKP(PCS)>2,0Mj/kg ve TKP(PCS) . 2,0 Mj/m2 zelliklerine sahip olan ve d tali bileen olarak kullanlan herhangi bir mamul EN 13823e gre deneylere tabi tutulur.  

F. Demirel ve S. Altnda Yap Malzemelerinin Avrupa Yangna Tepki Snflar, Konunun Trkiye - Avrupa Genelinde rdelenmesi ve...Tablo 4. Demeler dndaki yap malzemeleri iin yangna tepki snflar [5,15,16,37]
Avrupa Snflar(Euroclasses)  Test Metodu/Metodlar  Snflandrma Kriterleri  Ek snflandrmalar  
A1  EN ISO 1182 (1)ve  .T . 30 oC ve .m . %50 ve tf = 0 (rnein: srmeyen alev)  - 
EN ISO 1716  PCS . 2.0 MJ/kg (1)ve PCS . 2.0 MJ/kg (2) (2a)ve PCS . 1.4 MJ/m2 (3) ve PCS . 2.0 MJ/kg (4)  - 
A2  EN ISO 1182 (1) yada  .T . 50 oC ve .m . %50 ve tf . 20s  - 
EN ISO 1716 ve  PCS . 3.0 MJ/kg (1) ve PCS . 4.0 MJ/m2 (2)ve PCS . 4 MJ/m2 (3) PCS . 3.0 MJ/kg (4)  - 
TS EN 13823 (SBI)   FIGRA . 120 W/s ve LFS < numunenin kenar ve THR600s . 7.5 MJ  Duman oluumu(5) ve yanma damlamalar/tanecikleri(6)  
B  TS EN 13823 (SBI) ve  FIGRA . 120 W/s ve LFS < numunenin kenar ve THR600s . 7.5 MJ  Duman oluumu(5) ve yanma damlamalar/tanecikleri(6)  
TS EN ISO 11925-2 (8) Maruz kalma sresi= 30s  60s sreyle Fs . 150mm  
C  TS EN 13823 (SBI) ve  FIGRA . 250 W/s ve LFS < numunenin kenar ve THR600s . 15 MJ  Duman oluumu(5) ve yanma damlamalar/tanecikleri(6)  
TS EN ISO 11925-2 (8) Maruz kalma sresi= 30s  60s sreyle Fs . 150mm  
D  TS EN 13823 (SBI) ve  FIGRA . 750 W/s  Duman oluumu(5) ve yanma damlamalar/tanecikleri(6) 
TS EN ISO 11925-2 (8) Maruz kalma = 30s  60s sreyle Fs . 150mm  
E  TS EN ISO 11925-2 (8) Maruz kalma sresi= 15s  20s sreyle Fs . 150mm  Yanma damlamalar/tanecikleri(7)  
F  Belirlenen bir performans deeri yoktur  
(1) Homojen malzemeler ve homojen olmayan (kompozit) malzemelerin ana bileenleri iin (2) Homojen olmayan (kompozit) malzemelerin herhangi bir d tali bileeni iin (2a) Seenek olarak, herhangi bir d tali bileeninin PCSsi . 2.0 MJ.m-2 olan bir malzeme, TS EN 13823 (SBI) kriterlerini yerine getirdii taktirde: FIGRA . 20 W.s-1; ve LFS < numunenin kenar, ve THR600 . 4.0 MJ ve s1 ve d0 olmaldr. (3) Homojen olmayan malzemelerin herhangi bir i tali bileeni iin (4) Malzemenin tamam iin (5) s1 = SMOGRA . 30m2.s-2 ve TSP600s . 50 m2; s2 = SMOGRA . 180m2.s-2 ve TSP600s . 200 m2; s3 = s1 veya s2 olmayan (6) EN 13823 (SBI)e gre, 600s ierisinde d0 = Yanma damlamalar/tanecikleri yok; EN 13823 (SBI)e gre, 600s ierisinde d1 = 10sden daha uzun sren yanma damlamalar/tanecikleri yok; d2 = d0 ve d1 olmayan; EN ISO 11925-2ye gre kadn tutumas d2 snflamas ile sonulanr. (7) Geti = kat yanmad (snfsz); Kald = kat yand (d2 snf)(8) Yzeyden aleve maruz brakma ve, malzemenin son kullanm uygulamas iin uygunsa, kenardan da aleve maruz brakma artlarnda,  

Tablo 5. Demeler iin yangna tepki performans snflar [5,15,16,37] Tablo 6. Lineer borularda kullanlan s yaltm malzemeleri iin yangna tepki performans snflar [14] 
Snf  Test Metodu/Metodlar  Snflandrma Kriteri  Ek snflandrma  
EN ISO 1182(1) ve  .T . 30 oC ve .m . %50 ve tf = 0 (rnein: srmeyen alev)  - 
A1FL  EN ISO 1716  PCS . 2.0 MJ/kg(1) ve PCS . 2.0 MJ/kg(2) ve PCS . 1.4 MJ/m2 (3) ve PCS . 2.0 MJ/kg(4)  - 
EN ISO 1182(1) yada  .T . 50 oC ve .m . %50 ve tf = 20s  - 
A2FL  EN ISO 1716 ve  PCS . 3.0 MJ/kg(1) ve PCS . 4.0 MJ/m2 (2) ve PCS . 4.0 MJ/m2 (3) ve PCS . 3.0 MJ/kg(4)  - 
TS EN ISO 9239-1(5)  Kritik ak(6) . 8.0 kW/m2  Duman oluumu(7)  

Snf  Test Metodu/Metodlar  Snflandrma Kriteri  Ek snflandrma  
BFL  TS EN ISO 9239-1(5) ve  Kritik ak(6) . 8.0 kW/m2  Duman oluumu(7)  
TS EN ISO 11925-2(8) Maruz kalma sresi = 15s  20s sreyle Fs . 150mm  
CFL  TS EN ISO 9239-1(5)ve  Kritik ak(6) . 4.5 kW/m2  Duman oluumu(7)  
TS EN ISO 11925-2(8) Maruz kalma sresi= 15s  20s sreyle Fs . 150mm  
DFL  TS EN ISO 9239-1(5)ve  Kritik ak(6). 3.0 kW/m2  Duman oluumu(7)  
TS EN ISO 11925-2(8) Maruz kalma sresi = 15s  20s sreyle Fs . 150mm  
EFL  TS EN ISO 11925-2(8) Maruz kalma sresi= 15s  20s sreyle Fs . 150mm  
FFL  Belirlenen bir performans deeri yoktur  
(1) Homojen malzemeler ve homojen olmayan malzemelerin ana bileenleri iin (2) Homojen olmayan malzemelerin herhangi bir d tali bileeni iin (3) Homojen olmayan malzemelerin herhangi bir i tali bileeni iin (4) Malzemenin tamam iin (5) Test sresi = 30 dakika (6) Kritik ak; alevin snd noktada yaylan ak veya 30 dakikalk bir test sresi sonunda yaylan ak arasndan dk olan olarak tanmlanr (ak, alev dalmnn daha ileri dzeyde yaylmasnn karldr) (7) s1 = Duman .%750.dak; s2 = s1 olmayan (8) Yzeyden aleve maruz brakma ve, eer malzemenin son kullanm uygulamas uygunsa, kenardan da aleve maruz brakma artlarnda,  

Snf  Test Metodu/Metotlar  Snflandrma Kriteri  Ek snflandrma  
A1L  EN ISO 1182 (1); ve  .T . 30 C; ve .m . 50 %; ve tf = 0 (rnein: srmeyen alev)  - 
EN ISO 1716  PCS . 2,0 MJ/kg (1); ve PCS . 2,0 MJ/kg (2); ve PCS . 1,4 MJ/m2 (3); ve PCS . 2,0 MJ/kg (4)  - 
A2L  EN ISO 1182 (1); yada  .T . 50 C; ve .m . 50 %; ve tf . 20s  - 
EN ISO 1716; ve  PCS . 3,0 MJ/kg (1); ve PCS . 4,0 MJ/m2 (2); ve PCS . 4,0 MJ/m2 (3); ve  PCS . 3,0 MJ/kg (4)  - 
TS EN 13823 (SBI)  FIGRA . 270 W/s; ve LFS < numunenin kenar; ve THR600s . 7,5 MJ  Duman oluumu(5) ve yanma damlamalar/tanecikleri(6)  
BL  TS EN 13823 (SBI); ve  FIGRA . 270 W/s; ve LFS < numunenin kenar; ve THR600s . 7,5 MJ  Duman oluumu(5) ve yanma damlamalar/tanecikleri(6)  
TS EN ISO 11925-2 (8): Maruz kalma sresi= 30s  60s sreyle Fs . 150mm  
CL  TS EN 13823 (SBI); ve  FIGRA . 460 W/s; ve LFS < numunenin kenar; ve THR600s . 15 MJ  Duman oluumu(5) ve yanma damlamalar/tanecikleri(6)  
TS EN ISO 11925-2 (8): Maruz kalma sresi=30s  60s sreyle Fs . 150mm  
DL  TS EN 13823 (SBI); ve  FIGRA . 2100 W/s THR600s . 100 MJ  Duman oluumu(5) ve yanma damlamalar/tanecikleri(6)  
TS EN ISO 11925-2 (8): Maruz kalma sresi=30s  60s sreyle Fs . 150mm  
EL  TS EN ISO 11925-2 (8): Maruz kalma sresi=15s  20s sreyle Fs . 150mm  Yanma damlamalar/tanecikleri(7)  
FL  Belirlenen bir performans deeri yoktur  
(1) Homojen malzemeler ve homojen olmayan (kompozit) malzemelerin ana bileenleri iin (2) Homojen olmayan (kompozit) malzemelerin herhangi bir d tali bileeni iin (3) Homojen olmayan malzemelerin herhangi bir i tali bileeni iin (4) Malzemenin tamam iin (5) s1 = SMOGRA . 105 m2.s-2 ve TSP600s . 250 m2; s2 = SMOGRA . 580m2.s-2 ve TSP600s . 1600 m2; s3 = s1 veya s2 olmayan (6) EN 13823 (SBI)e gre, 600s ierisinde d0 = Yanma damlamalar/tanecikleri yok; EN 13823 (SBI)e gre, 600s ierisinde d1 = 10sden daha uzun sren yanma damlamalar/tanecikleri yok; d2 = d0 ve d1 olmayan; EN ISO 11925-2ye gre kadn tutumas d2 snflamasile sonulanr. (7) Geti = kat yanmad (snfsz); Kald = kat yand (d2 snf)(8) Yzeyden aleve maruz brakma ve, malzemenin son kullanm uygulamas iin uygunsa, kenardan da aleve maruz brakma artlarnda,  

F. Demirel ve S. Altnda Yap Malzemelerinin Avrupa Yangna Tepki Snflar, Konunun Trkiye - Avrupa Genelinde rdelenmesi ve...Tablo 7. atlar/at kaplamalar iin d yangn performans snflar [10, 21]
Test Metodu  Snf(*)  Snflandrma Kriteri  
CR1187:2001[51] test 1  BROOF (t1)  Aadaki tm artlar salanmaldr.  yukarya doru i ve d yangn yaylmas< 0,700 m, aaya doru i ve d yangn yaylmas< 0,600 m,  i ve d maksimum ate boyu < 0,800 m,  yangna maruz kalan blgeden den yanan malzemeler(paralar veya dkntler) olmadnda,  at strktrne tesir eden yanan/kzgn paracklar olmadnda, 2,5  105 m2 den byk at iinden geen tek aklk olmadnda,  at iinden geen tm aklklarn toplam< 4,5  103 m2 ,  yanal yangn yaylm lm alannn kenarlarna ulamadnda,  iten tutuma olmadnda,  i ve d, yatayda yangn yaylmnn maksimum ap < 0,200 m.  
FROOF (t1)  Belirlenen bir performans deeri yoktur  
CR1187:2001[51] test 2  BROOF (t2)  2 m/s ve 4 m/s rzgar hznda her iki test serisi iin:  at ve alt katmanlarnn hasar boyu . 0,550 m,  at ve alt katmanlarnn maksimum hasar boyu . 0,800 m,  
FROOF (t2)  Belirlenen bir performans deeri yoktur  
CR1187:2001[51] test 3  BROOF (t3)  TE . 30 dakika ve TP . 30 dakika   
CROOF (t3)  TE . 10 dakika ve TP . 15 dakika  
DROOF (t3)  TP > 5 dakika  
FROOF (t3)  Belirlenen bir performans deeri yoktur  
(*) Snf numaralar gzden geirilmektedir. (t1) = tek bana yangn olduu zaman (Burning brand alone), (t2) = yangn+rzgar olduu zaman (Burning brand + wind), (t3) = yangn+rzgar+ma olduu zaman (Burning brand + wind + radiation). TE: Kritik D yangn yaylma zaman (critical external fire spread time) TP: Yangn nfuzu iin kritik zaman (critical time to fire penetration)  

Tablo 8. Demeler dndaki yap malzemelerinin yangna tepki snflarnn belirlenebilmesi iin zet tablo(*) 
TEST METOTLARI  Avrupa Snf (Euroclasses)  
E  D,C,B  A2  A1  
EN ISO 1182 (Yanmazlk Testi - Non-combustibility test)  Yanmazlk Testi  Yanmazlk Testi  
veya  ve  
EN ISO 1716 (Kalorofik Potansiyel Testi-Calorific potential test   PCS and PCL)  
PCS  PCS  
TS EN 13823 (Tek Alev Balkl Test Single burning item test - SBI)  SBI  SBI  
TS EN ISO 11925-2 (Kk Alev Testi Ignitability - small flame test)  Tutuabilirlik 15 sn  Tutuabilirlik 30 sn  
(*) Tablo 4te belirtilen snflandrma kriterlerini yerine getirdii artlarda  

Tablo 9. Demelerde yangna tepki snflarnn belirlenebilmesi iin zet tablo (*) 
TEST METOTLARI  Avrupa Snf (Euroclasses)  
EFL  BFL,CFL,DFL  A2FL  A1FL  
EN ISO 1182 (Yanmazlk Testi (Non-combustibility test)  Yanmazlk Testi  Yanmazlk Testi  
veya  ve  
EN ISO 1716 (Kalorofik Potansiyel Testi) Calorific potential test  PCS and PCL)  
PCS  PCS  
EN ISO 9239-1 (Radyant Panel Testi) (Radiant pannel)  Radyant Panel  Radyant Panel  
TS EN ISO 11925-2 (Kk Alev Testi) (Ignitability - small flame test)  Tutuabilirlik 15 sn  Tutuabilirlik 30 sn  
(*) Tablo 5 de belirtilen snflandrma kriterlerini yerine getirdii artlarda  

Tablo 10. Lineer borularda kullanlan s yaltm malzemelerinin yangna tepki snflarnn belirlenebilmesi iin zet tablo (*) 

TEST METOTLARI  Avrupa Snf (Euroclasses)  
EL  BL,CL,DL  A2L  A1L  
EN ISO 1182 (Yanmazlk Testi) (Non-combustibility test)  Yanmazlk Testi  Yanmazlk Testi  
veya  ve  
EN ISO 1716 (Kalorofik Potansiyel Testi) (Calorific potential test  PCS and PCL)  
PCS  PCS  
TS EN 13823 (Tek Alev Balkl Test) (Single burning item test - SBI)  SBI  SBI  
TS EN ISO 11925-2 (Kk Alev Testi) (Ignitability - small flame test)  Tutuabilirlik 15 sn  Tutuabilirlik 30 sn  
(*) Tablo 6da belirtilen snflandrma kriterlerini yerine getirdii artlarda  

Tablo 11. atlar/at kaplamalarnn yangna tepki snflarnn (*) belirlenebilmesi iin zet tablo 
Avrupa Snflar(Euroclasses)  TEST METODLARI  
CR1187:2001 test 1  CR1187:2001 test 2  CR1187:2001 test 3  
BROOF        
CROOF    
DROOF    
FROOF  Belirlenen bir performans deeri yoktur  
(*) Yukarda yer alan snflandrma CR 1187:2001de kapsanan standarda dayandrlr. Bu standart farkl yangn tehlikelerine karlk gelen  ayr test metodunu kapsar. Test metotlar arasnda dorudan bir iliki yoktur. Bundan dolay bu metotlar arasnda genel olarak kabul edilen snflandrma hiyerarisi bulunmaz. atlar/at kaplamalarnn d yangn performanslarnn dzenlenmesinde, ye lkeler kendi blgelerindeki gerek yangn tehlikesi(lerine) uygun test/snf seebilirler ve eitli testler/snflar arasnda bir ulusal snflandrma hiyerarisi kurabilirler.  

Avrupa Birlii Komisyonunun bnyesinde, Construction Working Groups bulunmaktadr. Bu alma gruplarnda, Yangn Mevzuat Grubu (Fire Regulation Group-FRG) ve test edilmesine gerek olmadan malzemelerin yangna tepki snflarnbelirleyen bir alma grubu da (Classified Without Further Test-CWFT) bulunmaktadr. CWFT grubu, sanayi ile ortak almalar yaparak test yaplmadan yapmalzemelerinin yangna tepki snflarn ortaya koyan kararlar almakta ve tm bu kararlar komisyon kararlar olarak Avrupa Resmi Gazetesinde yaymlanmaktadr. Bu ekilde 2000/605/EC [9] saylAB Komisyon Karar ile deiik, 96/603/EC [7] saylAB komisyon karar uyarnca ortaya konan, test yaplmasna gerek olmadan Yangna katksalamayan A1 snf malzemelere ait liste Tablo 12de verilmitir. Ayrca test yaplmasna gerek olmadan yangna tepki snflar belirlenen yapmalzemeleri ise Tablo 13, 14, 15 ve 16da verilmektedir. 
4. YAPI MALZEMELERNN YANGINA TEPKSINIFLARI EREVESNDE TRKYE AVRUPA KARILATIRMASI 
Klavuz Belge J [33]de Avrupa Birliine ye lkelerin, Avrupa snflar ile elien mevcut ulusal mevzuatlarn, Avrupa snflarnn kullanmna izin verecek ekilde uyarlanmalar gerektiine iaret edilmektedir. O nedenle, Avrupa yangn snflarnn kabul ile ye lkeler, ulusal mevzuatlarn Avrupa yangn snflarna gre dzenlemek zorunda kalmlardr. Dolaysyla ulusal mevzuatlarnda, kendi ulusal snflar ile Avrupa Snflarnn denkliklerini salayarak, Avrupa snflarna geite ortalama 21 ay olarak nerilen bir e-varlk dnemini balatmlardr 
[33] (Tablo 17). Avrupa snflarna gei, rn baznda olup, uyumlatrlm teknik artnamelere sahip rnlerin piyasaya arz ile uygulanmaktadr. 
Almanya, ngiltere, Fransa gibi ok nceden ulusal yangn snflarn oluturmu ve yap malzeme retimlerini bu snflara gre yapan lkelerde, Avrupa snflarna geiin maliyeti olduka yksek olmaktadr. nk yeni snflar beraberinde yeni test metotlarn getirmekte, mevcut test laboratuarlarnn, malzeme retimlerinin ve mevzuatlarnn deitirilmesini zorunlu klmaktadr. Bunun sonucunda doal olarak ulusal snflardan Avrupa snflarna gei sreci uzamaktadr. ABye ye lkeler, uyumlatrlm bir standarda (harmonised standarts-hEN) sahip rnlerde Avrupa Snflarnkullanmakta iken dier rnlerinde ulusal standartlarndan vazgememektedirler. 

F. Demirel ve S. Altnda Yap Malzemelerinin Avrupa Yangna Tepki Snflar, Konunun Trkiye - Avrupa Genelinde rdelenmesi ve...Tablo 12. Yangna katk salamayan A1 ve A1FL snf malzemeler (*) [7,9]

Malzeme  Notlar  
Genlemi kil, Genlemi perlit, Genlemivermikulit, Mineral yn, Seller cam  
Beton  Hazr kartrlm beton ve prekast betonarme ngerilmeli ve n sktrmalmalzemeler  
Beton (integral s izolasyonlu olan agregalar hari youn ve hafif mineral agregalar)  Katkmaddeleri ve ilaveler (rnein: PFA), pigmetler ve dier malzemeleri ierebilir. Prekast birimleri de kapsar.  
Gaz (gzenekli) beton niteler  imento ve/veya kire gibi su bazl balayclarn ince maddeler (silisli maddeler, PFA, uucu frn crufu) ve gzenek reten maddeler ile birlemesiyle retilen birimler. Prekast birimleri de kapsar.  
Elyafl(telcikli) imento, imento, Kire, Mineral agregalar  
Demir, elik ve paslanmaz elik(**), Bakr ve bakr alamlar(**), inko ve inko alamlar(**), Alminyum ve alminyum(**)alamlar, Kurun(**)  Tamamen ayr bir formda olmamak zere (ekilsiz)  
Al ve al bazl svalar  Katk maddeleri (geciktiriciler, dolgu maddeleri, lifler, pigmentler, hidrate olmukire, hava ve su tutucular ve plastikletiriciler), youn agrega (rnein: doal veya krma kum) veya hafif agregalar (rnein: perlit veya vermikulit) ierebilir.  
norganik balayc elemanlar olan harlar  Dzeltme/svama harlar ve bir veya birden fazla inorganik balaycya dayanan aplar, rnein: imento, kire, duvar imentosu ve al.  
Killi malzemeler  Kilden ve kum, yakt veya dier katk maddeleri ieren veya iermeyen dier killi maddelerden yaplm birimleri, tulalar, karolar, deme karolar ve mine birimlerini (rnein: baca tulalar) kapsar.  
Kalsiyum silikat birimler  Kire ve doal silisli maddelerden (kum, silisli akl veya kaya ya da bunlardan yaplm karmlar) yaplm birimler, renklendirici pigmentler ierebilir.  
Doalta ve arduvaz birimler  Doal talardan (magmatik, tortul veya metamorfk kayalar) veya arduvazlardan elde edilmi ilenmi ya da ilenmemi elemanlar.  
Al birimler  Agregalar, doldurucular, lifler ve dier katk maddeleriyle birleen ve pigmentlerle renklendirilebilen kalsiyum slfat ve sudan oluan birimleri ve bloklar kapsar.  
imento mozaik  Karo mozaikleri ve yerinde dkme yer demelerini kapsar.  
Cam  Is ile glendirilmi, kimyasal olarak katlatrlm, lamine ve telli cam.  
Cam seramik  Billur ve artk cam ieren cam seramikler.  
Seramik  Toz preslenmi ve kalptan karlm malzemeleri kapsar, srlanm veya srlanmam.  
(*)Tablodaki malzemelerden hi birisinin, bnyesinde arlk veya hacim olarak (hangisi daha dk deerde ise), %1.0 dan fazla homojen dalml organik madde iermesine izin verilmez. (**) nce toz halinde tlmemi olmas koulu ile  
Tablo 13. Test yaplmasna gerek olmadan d yangn performans gereksinimlerini salayan at rts rnleri [8] 


at Kaplama Malzemeleri/rnleri  zel Durumlar  
Arduvazlar: Doal arduvazlar, ta arduvazlar  96/603/EC snrlamalarna uyar  
Kiremitler: Ta, beton, kil, seramik, veya elik at kiremitleri  96/603/EC snrlamalarna uyar. Herhangi bir drtnn inorganik olmas veya Brt Kalori Deeri(PCS) . 4,0 MJ/m2 veya ktlesinin . 200 g / m2 olmas gerekir.  
Elyaf donatl imento: Dz ve profilli tabakalar, Arduvazlar  96/603/EC snrlamalarna uyar veya Brt Kalori Deeri (PCS) . 3,0 MJ/kg olmas gerekir.  
Profilli metal tabakalar: alminyum, alminyum alam, bakr, bakr alam, inko, inko alam, kaplanmam elik, paslanmaz elik, galvanize elik, halka sac kaplanm elik, vitrifiye emaye elik  Kalnlk . 0.4 mm  Herhangi bir d rtnn inorganik olmas veya Brt Kalori Deeri(PCS) . 4.0 MJ/m2 veya ktlesinin . 200 g/m2 olmas gerekir.  
Yassmetal tabakalar: alminyum, alminyum alam, bakr, bakr alam, inko, inko alam, kaplanmam elik, paslanmaz elik, galvanize elik, halka sac kaplanm elik, vitrifiye emaye elik   Kalnlk . 0.4 mm Herhangi bir drtnn inorganik olmas veya Brt Kalori Deeri(PCS) . 4.0 MJ/m2 veya ktlesinin . 200 g/m2 olmas gerekir.  
Normal kullanmda tamamen sa stunda listelenmi olan inorganik rtlerle kaplanmasamalanan rnler  En az 50 mm kalnlnda veya . 80 kg/m2 ktlede gevek serimli akl en az 50 mm kalnlnda veya . 80 kg/m2 ktlede (agrega bykl minimum 4 mm. Maksimum 32 mm.) En az 30 mm. kalnlnda kum/imento ap  En az 40 mm. Kalnlnda dkme ta veya mineral tabanlar  

Tablo 14. 2003/43/EC sayl AB komisyon kararna gre test yaplmasna gerek olmadan ahap esasl levha malzemelerin yangna tepki snflar [11] 
Ahap esasl levha malzemeler  retim Standartlar  Minimum younluk (kg/m3)  Minimum kalnlk (mm)  Snf (Deme malzemeleri hari)  Snf (Deme malzemeleri)  
Yonga levhalar  EN 312  600  9  D-s2, d0  DFL-s1  
Lif levhalar (sert)  EN 622-2  900  6  D-s2, d0  DFL-s1  
Lif levhalar (orta-sert)  EN 622-3  600  9  D-s2, d0  DFL-s1  
400  9  E, pass  EFL  
Lif levhalar (yumuak)  EN 622-4  250  9  E, pass  EFL  
Lif levhalar (MDF)  EN 622-5  600  9  D-s2, d0  DFL-s1  
imentolu yonga levhalar  EN 634-2  1 000  10  B-s1, d0  BFL-s1  
Ynlendirilmi lif levhalar (OSB panel)  EN 300  600  9  D-s2, d0  DFL-s1  
Kontraplak  EN 636  400  9  D-s2, d0  DFL-s1  
Masif ahap levha  EN 13353  400  12  D-s2, d0  DFL-s1  
Tablo 15. 2003/593/EC sayl AB komisyon kararna gre test yaplmasna gerek olmadan alpanel levha malzemelerin yangna tepki snflar [13] 


Al panel levha  Nominal panel kalnl(mm)  Younluk (kg/m3)  Yangna tepki snf Kat gramaj(g/m2)  Snf (Deme malzemeleri dnda)  
EN 520'ye uygun  . 9,5  . 600  . 220  A2-s1, d0  
(delikli panel levhalar hari)  . 12,5  . 800  A1  > 220 . 300  B-s1, d0  
Tablo 16. 2003/593/EC sayl AB Komisyon Kararna gre test yaplmasna gerek olmadan yksek basnta sktrlm olan dekoratif lamine levhalar (HPL) ve strktrel ahap malzemelerin yangna tepki snflar


[13] 

 tabakalar (non-FR) Dekoratif lamine levhalar  rn detay  En az younluk (kg/m3)  En az toplam kalnlk (mm)  Snf (Deme malzemeleri dnda)  
 tabakalar (non-FR) Kompakt Dekoratif Lamine Levhalar  Kompakt Dekoratif Lamine Levhalar (EN 438-4 type CGS)  1 350  6  D-s2, d0  
 tabakalar (non-FR) Kompozit Dekoratif lamine levhalar Ahap esasl alt tabaka ile (EN 438-7 ile uyumlu)   tabakalar (non-FR) Kompozit Dekoratif Lamine Levhalar (EN 438-3), EN 13986 ile uyumlu ahap esasl ekirdein en az kalnl 12 mm, PVAc veya termoset yaptrclarn uygulama oran 60dan 120 g/m2  Ahap esaslekirdein en az younluu 600, Dekoratif Lamine Levhalarn(HPL) en az younluu 1 350  12 mm ahap esaslekirdek ile birlikte HPL . 0,5 mm her iki tarafa bal D-s2, d0  
Strktrel ahap  Biilerek, rendelenerek veya dier yntemlerle ekillendirilmidikdrtgen kesitli yada yuvarlak kesitli grsel ve makine ile dzeltilmi tayc ahap  350  22  D-s2, d0  

lkemizde ise, Binalarn Yangndan KorunmasHakknda Ynetmeliin [52] kabul edilmesi ile, daha nce yerel ynetimler ile kamu yaplar iin karlmolan ynetmelikler [53,54] yrrlkten kaldrlmtr. Ynetmeliin, malzemelerin yanclk zellikleri ile ilgili blmnde (Ek-1) yanclk snflar olarak TS 1263n [55] ekinde bulunan tablonun esas alndgrlmektedir. TS 1263 standardnn yangna tepki ile ilgili blm ise Alman DIN 4102 [56] normlarndan faydalanarak hazrlanmtr. Ayn dnce paralelinde, yazarlar tarafndan yrtlen Avrupa Birlii teknik mevzuatnn uyumlatrlmasalmalar balamnda, Bayndrlk ve skan Bakanl tarafndan yaymlanan teblide [37], ulusal yangn snflarnn Avrupa yangn snflarna gre yeniden dzenlenmesi almasnda, Almanya yanclk snflar-Euroclasses denklikleri esas alnmtr (Tablo 17,18,19). Benzer bir almann da ileri ile Bayndrlk ve skan Bakanlklartarafndan ortak yrtlen "Binalarn Yangndan Korunmas Hakknda Ynetmelik" revizyonunda da yaplaca dnlmektedir. 

F. Demirel ve S. Altnda Yap Malzemelerinin Avrupa Yangna Tepki Snflar, Konunun Trkiye - Avrupa Genelinde rdelenmesi ve... 
Tablo 17. Yangna tepki snflar kapsamnda AB lkelerinin ulusal snflar ile AB snflar (Euroclasses) arasndaki iliki 

AB ye lkeler  Mevcut Ulusal Snflar  AB Snflar(Euroclasses)  Uygulama Sreleri  Aklama  
Avusturya  Class A Class B1 Class B2 Class B3  A1-A2-Bnin bir blm B-C-D- Enin bir blm Cnin bir blm-D-E F  norm 3806 (2001-04-23) (Bkz. 1)  1  
Belika  A0 A1 A2 A3 A4  A2-s1 B-s3 veya C-s2 C-s3 D-s3 F  Belika Bakanl tarafndan alnm bir karar yoktur (Bkz.2).  2  
ek Cumhuriyeti  A B C1 C2 C3  A1 A2 B C veya D E veya F  AB Komisyon karar Temmuz 2002de adapte edilmitir.  
Estonya  Bilgi Yok  Bilgi yok  
Danimarka  Non-Combustible ClassA Class B Combustible (Bkz.03)  A2-s1,d0 B-s1,d0 D-S2,d2 Dier tm rnler  AB Komisyon karar 1 Mart 2002de adapte edilmitir.  3  
Finlandiya  Non-Combustible Limited Combustible Lining Class I/I Lining Class I/II ve I Lining Class 2 Lining Class -/ A2-s1,d0 veya A1 A2-s1,do (Bkz.04) B-s1,d0 C-s2,d1 D-s2,d2 F  Yeni ynetmelik 1 Temmuz 2002de yrrlktedir.  4  
Fransa  Non combustible M0M1M2M3M4 (non-gouttant) M4Snflandrlmam A1 A1 veya A2-s1,d0  A2-s1/2/3,d0/1 veya B-s1/2/3/,d0/1  C-s1/2/3,d0/1  D-s1/2/3,d0/1 D-s1/2/3,d0  E-d2&F hari tm snflar  E-d2&F  31 Ekim 2002 Kararnn Ek-4, Mart 2003 tarihinde etkin hale getirilmitir.  
rlanda  imdiye kadar yaymlanmresmi bir uygulama yoktur.  
talya  Tartmak iin iki farkl taslak vardr, verilen bir karar yoktur.  
Litvanya  Bilgi yok  Bilgi yok  
Letonya  Bilgi yok  Bilgi yok  
Portekiz  Bilgi yok  Bilgi yok  
Kbrs Rum Kesimi  Bilgi yok  Bilgi yok  
Slovakya  Bilgi yok  Bilgi yok  
Lksemburg  Bilgi yok  Bilgi yok  
Yunanistan  Bilgi yok  Bilgi yok  
Malta  Bilgi yok  Bilgi yok  
Hollanda  Non Combustible Class 1 Class 2 Class 3 Class 4  A1 A2-s2 B-s2 C-s2 D-s2  Hollanda Resmi Gazetesinde Haziran 2003 NEN-EN 135011 olarak yaymlanmtr.  8  
Nichtbrennbar  A1&A2-s1,d0  Uyguland. Resmi DIBt Ocak 2002 de duyurmutur.  
Schwerentflammbar/No smoke, no droplets   B-s1,d0&C-s1,d0  
Schwerentflammbar/Smoke, no droplets   A2-s2/3,d0 & B + C-s2/3,d0  
Almanya  Schwerentflammbar/Droplets, no smoke   A2-s1,d1/2 & B+C-s1,d1/2  
Schwerentflammbar/Smoke & droplets   A2-s3,d2& B+C-s3,d2  
Normalentflammbar/ Smoke, no droplets  D-s1/2/3,d0 ve E  
Normalentflammbar/ Smoke & droplets  D-s1/2/3,d2 ve E-d2  
Leichtentflammbar  F  

AB ye lkeler  Mevcut Ulusal Snflar  AB Snflar(Euroclasses)  Uygulama Sreleri  Aklama  
Polonya  Non combustible, and no droplets Non combustible Non ignitable, and  no droplets Non ignitable Hard ignitable Easy ignitable Self extinguishing  A1& A2s1/2/3,d0 A1&A2 B-s1/2/3,d0 C ve D-s1,d1/2/3 D-s2 ve E ve F E  Uygulanmas 2003 sonu ile PN EN 13501-1 ekine gre yaplmaktadr  8  
Macaristan  A1 (non combustible) A2 (quasi non combustible) B1 (hard combustible) B2 (easy combustible) B3(easy combustible) C0 (no melting) C1 (melting, no droplets) C2 (burning droplets/ignition) F0 (no smoke) F1 (moderate smoke) F2 (strongly smoke products)  07  Yeni ynetmelik gelitirme aamasndadr. Bitim tarihi Mays 2004 olarak belirlenmitir  7  
Slovenya (Bkz. 05)  Non-combustible Class 1 Class 2 Class 3 Class 4  A1&A2 B C D E  Uygulama ile ilgili bir bilgi yoktur.  5  
spanya  M0 M1 M2 M3 M4  Kullanlan tm snflar EC 2000/147e gredir. Eski ve yeni snflar arasnda kurulmutm gereksinimler iin bir denklik tablosu yoktur.  Uygulama 2003 sonundadr.  
sve  Non-combustible Class I Class II Class III  A2-s1,d0 B-s1,d0 C-s2,d0 D-s2,d0  Uygulama 2002 Ekimdedir.  
Birleik Krallk (ngiltere+Galler)  Non-Combustible Limited Combustible Class 0 Class 1 Class 2  A1 veya teste gerek kalmadan A1 zeliklerini karlayan A2-s3,d2 veya daha iyisi B-s3,d2 veya daha iyisi C-s3,d2 veya daha iyisi D-s3,d0 veya daha iyisi  Bina Ynetmeliinin 2002 Dzeltmesi ile uygulamadadr.  
Birleik Krallk (sko)  Non-Combustible Class 0 Class 1 Class 3  A1 veya A2 ve teste gerek kalmadan A1 zeliklerini karlayan B C D  2001de uygulanmtr.  

EFTA(*) yelkeler  Mevcut Ulusal Snflar  AB Snflar  Uygulama sreleri  Aklama  
zlanda  Bilgi yok  Bilgi yok  
Lihtentayn  Bilgi yok  Bilgi yok  
Norve  Non combustible Limited Combustible Combustible  A2-s1, d0 A2-s1, d0 Dier Tm rnler  14 Mays 2003de yaymlanmtr.  
svire  Bkz.6  6  

1 N 3806, Anhang B (bilgi amal) gre duman oluumu ve yanma damlamalar/tanecikleri snflandrmas2 Belikann Alman Yaklam n takip edecei ve eviri yapmayaca grlmektedir. 3 Yanc (veya C snf) snf resmi dokmanda mevcut deildir. 4 Sadece ka yolu iin 5 Yanmazlk iin Slovenya standard olan JUS UJI 040 ISO 1183 benzeridir ve alev yaylmiin Slovenya standard JUS UJI BS 482, blm 7 ile benzerdir. 6 Uygulanabilir son zm yoktur. 7 Yangnla ilgili Macar Standart Serisi MSZ 595 Ulusal Mevzuat ierisinde uygulanmaktadr. 8 Duman oluumu ve yanma damlamalar/tanecikleri ile ilgili detaylar nihai formda bulunmamaktadr.  
(*) (EFTA-European Fair Trade Association) : Avrupa Serbest Ticaret Birlii  

F. Demirel ve S. Altnda Yap Malzemelerinin Avrupa Yangna Tepki Snflar, Konunun Trkiye - Avrupa Genelinde rdelenmesi ve... 
Tablo 18. Demeler dndaki yap malzemelerinin ulusal yangna tepki performans snflarnn Avrupa snflarna uyarlanmas
Malzemenin Yanclk zellii  Duman Oluumu Yok  Yanma Damlamalar/ Tanecikleri Yok  Avrupa Snflar(Euroclasses)  T.C. Binalarn Yangndan Korunmas Hakknda Ynetmelik  
Hi Yanmaz  9  9  A1  A1  
Zor Yanc 9  9  A2 - s1, d0  A2  
Zor Alevlenici  9  9  B,C - s1, d0  B1  
9  A2 - s2, d0 A2, B, C - s3, d0  
9  A2, B,C - s1, d1 A2, B,C - s1, d2  
(minimum)  A2, B, C - s3, d2  
Normal Alevlenici  9  D - s1, d0 D - s2, d0 D - s3, d0 E  B2 
D - s1, d2 D - s2, d2 D - s3, d2  
(minimum)  E - d2  
Kolay Alevlenici  F  B3  
Tablo 19. Demelere ilikin Yap Malzemelerinin Ulusal Yangna Tepki Performans Snflarnn Avrupa Snflarna Uyarlanmas


Malzemenin Yanclk zellii  Duman Oluumu Yok  Avrupa Snflar(Euroclasses)  T.C. Binalarn Yangndan Korunmas Hakknda Ynetmelik  
Hi Yanmaz  9  A1FL  A1  
Zor Yanc 9  A2FL - s1  A2  
Zor Alevlenici  9  BFL - s1  B1 
(minimum)  9  CFL - s1  
Normal alevlenici  A2FL - s2 BFL - s2 CFL - s2 DFL - s1 DFL - s2  B2  
(minimum)  EFL  
Kolay alevlenici  FFL  B3  


5. SONU 
Yap Malzemeleri Direktifi (CPD-89/106/EEC), Avrupa Birliine ye lkeler iinde, rnlerin serbest dolam iin, tm yap malzemelerine yaylan genel bir yaklam getirmektedir. Ulusal yangn snflarnn varl, Avrupa Birliine ye lkeler arasnda yapmalzemelerinin serbest dolamna engel oluturmaktadr. Bu direktif aracl ile Avrupa Birliine ye lkelerin AB teknik artnameleri ile elien ulusal yangn mevzuatlar yrrlkten kaldrlarak, yanltcolan farkl snflandrmalara son verilmitir. 
Yeni Avrupa snflar ile duman oluumu ve alev damlama zellii de n plana kartlarak, yapmalzemelerinin yanclk ile ilgili performanslar daha gereki bir yaklamla ortaya konulmutur. 
lkemizde de AB uyumu kapsamnda ynetmelikler, standartlar hzla Avrupa Birlii Teknik Mevzuatna adapte edilmektedir. Yap malzemelerinin Avrupa Birlii pazarnda serbest dolamn amalayan Direktif (89/106/EEC), Yap Malzemeleri Ynetmelii ad altnda uyumlatrlarak, bir anlamda, Trkiye olarak, AB pazarnda olduumuz vurgulanmtr. Ancak u anda grlen temel eksiklik, yap malzemelerinin yangna tepkisini ortaya koyan Avrupa Snflarn belirleyebilecek bir laboratuarn henz lkemizde kurulamam olmasdr. vedilikle, hkmet baznda, makro lekte alnacak kararlar ile hem reticinin maduriyeti, hem de kt olan lke kaynaklarnn gelimi test dzeneklerine sahip Avrupa lkelerine aktarm nlenmelidir. 
lkemizde gerek tam donanml bir yangn laboratuarnn olmamas, gerekse Binalarn Yangndan korunmas Hakknda Ynetmeliin 2002 gibi yakn bir tarihte yrrle girmesi nedeniyle, henz ulusal yangn snflar, yap sektrnde yaygn kullanm olana bulamamtr. Olumsuz gibi grnen bu durum, lkemizde, Ulusal Snflardan Avrupa Snflarna geiin dier gelimi ulusal yangn mevzuatna sahip Avrupa lkelerinden daha az sanclolmasn da beraberinde getirecektir. 


SEMBOLLER LSTES
.T : Scaklk art.m : Ktle kayb (%) Fs : Alev yaylmas (mm)FIGRA : Snflandrma amalar asndan 
kullanlan yangn byme hz indisi FIGRA0,2mj: 0,2 MJluk THR eik deerinde yangn byme hz indisi  FIGRA0,4mj: 0,4 MJluk THR eik deerinde 
yangn byme hz indisi  LFS : Yanal Alev Yaylmas (m) PCS : Toplam kalorifik potansiyel (MJ/kg 
veya MJ/m2) PCI : Net kalorifik potansiyel (MJ/kg veya 
MJ/m2) SMOGRA : Duman Byme OranTf : Yanmann devam ettii sre (s) THR600s : 600 s iinde aa kan toplam s
(MJ) TSP600s : 600 s iinde toplam duman retimi (m2) 


